Kleur (be)kennen

In deze eerste BeeBlog over kleur gaan we het hebben over hoe we bij Bee in Media aankijken tegen kleur in vormgeving en de toepassing daarvan. Geen technisch-/natuurkundige uitleg maar in eerste instantie een stukje begripsvorming. Vandaag #1:

Kleur (be)kennen

Kleur is boodschap, is communicatie. Kleur versterkt de boodschap van je communicatie, raakt je doelgroep, prikkelt de fantasie, draagt de uitstraling uit van je bedrijf in huisstijl en beeldmerk, is emotie en nog veel meer. Het is tijdloos of juist modegevoelig. Kleur is belangrijk.

Althans, als je er goed over nadenkt en goed toepast…

Toch zien we bij Bee in Media vrijwel dagelijks dat in vormgeving willekeur op de loer ligt bij het toepassen van kleur, om velerlei redenen. De logische verklaring? Het verwachtingspatroon van de kijker. Of om in vaktaal te spreken, de perceptie van de zender en de ontvanger.

Bewuste en onbewuste beïnvloeding en blinde haantjes met grote ballen

Kleur ‘an sich’ roept een emotie op, een positieve of negatieve associatie bij de individuele ontvanger. Kleur beïnvloedt niet alleen bewust maar ook onbewust.

Kleurenleer en kleurpsychologie zijn sterk uitgekristalliseerde wetenschappen. Er zijn complete bibliotheken volgeschreven over tig onderwerpen en die gaan vaak erg in de diepte. Laten we eens kijken naar een paar, voor ons, interessante aspecten.

Als eerste de associaties. Vanuit de marketinginvalshoek wordt meestal gesproken over de positieve associaties die een kleur oproept. Je kiest rood om kracht uit te stralen, blauw voor vertrouwen en geel om openheid te suggereren, dat zijn veelal bewuste beïnvloedingen.

Maar mensen hebben ook negatieve associaties bij een kleur. Rood staat ook voor pornografisch, blauw voor saai en geel voor opdringerig. Tja, the eye of the beholder…

Daar over gesproken, laten we behalve de positieve ook eens de negatieve kant belichten. We zetten er een paar op rij.

ROOD

Positief: warmte, liefde, vreugde, overwinning, dynamiek, sensualiteit.

Negatief: verhitting, woede, gevaar, verwonding, agressie, pornografie.

GEEL

Positief: vreugde, openheid, enthousiasme, nieuwe ervaringen.

Negatief: opdringerig, onrust, schreeuwerig, opgewonden, vulgair.

ORANJE

Positief: vrolijk, zonnig, feestelijk, (sociale) liefde.

Negatief: oppervlakkig plezier, ongericht, tijdelijk.

GROEN

Positief: groei, verwachting, natuur, evenwicht.

Negatief: starheid, koppigheid, onrijpheid, valse hoop, vergiftiging.

BLAUW

Positief: naastenliefde, vriendschap, vrijheid, stilte, verdieping, veiligheid, betrouwbaarheid.

Negatief: saai, vaag, leegte, kilte, afstandelijkheid, nietszeggend.

VIOLET/PAARS

Positief: dromerig, betovering.

Negatief: zweverig.

BRUIN

Positief: behaaglijkheid, geborgenheid, ontspannend genieten.

Negatief: saai, luiheid, kleinburgerlijkheid.

ACHROMATEN (zwart, wit en grijs)

Positief wit: puur, zuiver, onschuld.

Negatief wit: steriliteit, leegte, dood.

Positief zwart: onderscheidend, massief.

Negatief zwart: duisternis, blindheid.

De grijzen tenslotte, geven een illusie van neutraliteit of zakelijkheid en ‘klasse’.

Een tweede aspect, de onbewuste beïnvloeding door kleur, is een gegeven dat vaak onderschat wordt maar het is misschien wel de belangrijkste factor. Licht en kleur zijn zo’n groot onderdeel van levende organismen dat het hun complete levensritme stuurt en beïnvloedt.

Overdreven? Planten gedijen het beste bij een bepaalde lichtkleur. Paarden staan na een race in een rode stal nog uren te stampen van de adrenaline (in een blauwe of grijze niet) en mensen kopen massaal speciaal gekleurde verlichting om de winterdip te verjagen of een bepaald sfeertje in huis te creëren.

En wat die haantjes betreft: uit onderzoek is gebleken dat haankuikens die onder rood licht werden gehouden tot honderd procent grotere testikels ontwikkelden dan soortgenoten onder daglichtomstandigheden. Daar zat ook een gedeelte (vanwege een genetische afwijking) blinde exemplaren bij. En ja, ook deze diertjes werden hanen met grote ballen.

Waar zitten dan toch die stoorzenders

Als we dit allemaal weten waarom wordt kleur dan vaak toch niet goed toegepast? Daar kun je veel redenen voor geven: de persoonlijke voorkeur van een opdrachtgever of een vormgever met een day-off, het niet verdiepen in de doelgroep of doel. En natuurlijk de perceptie. Niet alleen bij de doelgroep maar ook bij de opdrachtgever of klant. De meeste opmerkingen over een tegenvallende toepassing of uitvoering van kleur komen toch echt voort uit onvoldoende informatie en communicatie tijdens het scheppingsproces dat vormgeving nu eenmaal is. We stellen daarom veel vragen: wat wil je uitstralen? Waar wordt de kleur zodadelijk overal toegepast? Drukwerk (welke)? Buitenreclame? Digitale media? Wil je dat wij erop anticiperen als er iets nieuws toegepast moet worden (bijv. een lichtreclame)?

Moeten we nu met z’n allen kleurwetenschappers worden?

Natuurlijk niet, dat nemen wij bij Bee in Media voor onze rekening. De weloverwogen keuze voor kleur of kleurcombinaties kan om velerlei redenen zijn. Voorkeur, doelgroep of gewoon praktisch, afhankelijk van de reden van de toepassing. En daar gaan we in het volgende blog iets dieper op in. Met handvaten, lekker praktisch.

De kunst is om kleur zodanig toe te passen dat, in combinatie met alle andere aspecten zoals vorm, beeld, pakkende teksten, typografie, toepassing, soort medium, enz., de juiste snaar bij je doelgroep geraakt wordt, je boodschap versterkt wordt. Maar natuurlijk ook dat je uitingen, in welke vorm dan ook, perfect tot hun recht komen.

Daarom is Bee in Media de juiste partner voor al je wensen qua vormgeving én uitvoering. Wij (be)kennen kleur!

Volgende keer, in BeeBlog #2:

‘Battle of the sexes’, houd rekening met de verschillen tussen Venus en Mars en andere factoren die een meer of mindere rol spelen.

Wim Hanssen

wim@beeinmedia.nl